Co robić kiedy nadeszła informacja o powodzi

Od prawid�owej reakcji na ostrze�enie o powodzi zale�y bardzo wiele. W terenach g�rskich szybka ewakuacja mo�e uratowa� �ycie. Tam, gdzie jest wi�cej czasu na zabezpieczenie domu, rozs�dne i szybkie dzia�ania pozwalaj� unikn�� du�ych strat. Ale decyzja – co zrobi�, jak si� zachowa� – nie jest �atwa. Ludzie, dla kt�rych pow�d� jest zaskoczeniem, reaguj� w spos�b nieprzewidywalny. Niekt�rzy nie reaguj� w og�le lub zapominaj� najwa�niejszych rzeczy, bez kt�rych trudno sobie poradzi� poza domem, lub trudno zacz�� �ycie po powodzi.

Podstawowe rady

Jest kilka og�lnych rad, o kt�rych warto pami�ta�, kiedy od wielu godzin pada silny deszcz lub kiedy lokalne s�u�by sygnalizuj� niebezpiecze�stwo powodzi.

Nale�y s�ucha� lokalnego radia – lokalne rozg�o�nie informuj� zwykle o aktualnej sytuacji, podaj� rady, co nale�y zrobi�, informuj� o przejezdno�ci dr�g.

Nale�y post�powa� wed�ug wskaz�wek lokalnych s�u�b kryzysowych – je�li radz� one by si� ewakuowa�, nale�y zrobi� to natychmiast. Jest to znacznie �atwiejsze i bezpieczniejsze, kiedy nie ma jeszcze w pobli�u zagro�enia.

Nale�y przygotowa� rodzin� do ewakuacji – post�puj�c wed�ug rodzinnego planu sporz�dzonego wcze�niej. Je�li takiego planu nie ma, w przygotowaniu do niej mog� pom�c sugestie i rady zawarte w nast�pnych rozdzia�ach. Je�li ostrze�enie zawiera�o informacj�, �e pow�d� nadejdzie szybko lub, je�li mieszka si� w g�rach, nale�y zabra� najpotrzebniejsze rzeczy i jak najszybciej opu�ci� dom. Je�li pow�d� mo�e nadej�� dopiero za wiele godzin lub dni, mo�na po�wi�ci� wi�cej czasu na zabezpieczenie domu.

Nie powinno si� korzysta� z telefonu bez wyra�nej potrzeby – ani stacjonarnego, ani kom�rkowego. Przepustowo�ci central projektowane s� na warunki normalne, wi�c du�o wi�ksza ilo�� po��cze� potrafi zablokowa� ��czno��, tak potrzebn� do kontaktu z tymi, kt�rzy naprawd� jej potrzebuj�.

Nale�y powiadomi� rodzin� lub znajomych o zamiarze ewakuacji. Je�li to mo�liwe, nale�y r�wnie� powiadomi� o tym lokalne centrum kryzysowe.

Przygotowanie do ewakuacji

Wa�ne dokumenty. Nale�y przygotowa� najwa�niejsze dokumenty, kt�rych zniszczenie lub zagini�cie stwarza�oby wiele problem�w. Do najwa�niejszych nale�� zwykle: wszystkie akty w�asno�ci, metryki urodzenia i akty �lub�w, polisy ubezpieczeniowe, �wiadectwa pracy, dokumenty podatkowe, papiery warto�ciowe, testamenty itd. Koniecznie nale�y r�wnie� przygotowa� najwa�niejsze pami�tki rodzinne: fotografie, listy oraz drobne a wa�ne dla rodziny przedmioty. Nale�y je zapakowa� tak, by by�y zabezpieczone przed wod� i po�arem.

Lista lek�w. Powinna obejmowa� leki za�ywane przez cz�onk�w rodziny, szczeg�lnie przez osoby starsze lub chore i zawiera� nast�puj�ce informacje: nazwa lekarstwa, kto za�ywa, dozowanie, nazwisko lekarza prowadz�cego i spos�b kontaktowania si� z nim (je�li to mo�liwe). W przypadku os�b, kt�re u�ywaj� specjalnych urz�dze� medycznych, takich jak rozruszniki serca nale�y zapisa� typ rozrusznika, numer seryjny i inne niezb�dne informacje. Nale�y zabra� z sob� wszelkie wyniki bada�.

Dost�p do informacji. Nale�y zabra� z sob� radio przeno�ne i zapas baterii. Lokalne stacje to cz�sto jedyne �r�d�o informacji o aktualnej sytuacji i zagro�eniu. Innym �r�d�em informacji mog� by� policjanci kieruj�cy ruchem na drogach lub stra�acy pomagaj�cy w ewakuacji.

�ywno�� i woda. Najlepsze s� produkty, kt�re nie psuj� si� �atwo i nie wymagaj� gotowania. Woda powinna by� przechowywana w czystych i szczelnie zamkni�tych pojemnikach.

Transport. Je�li do ewakuacji zostanie u�yte auto, nale�y zadba�, by bak by� pe�ny i, je�li to mo�liwe, przygotowa� zapas benzyny. Cz�sto w czasie powodzi pojawiaj� si� k�opoty z zaopatrzeniem w paliwo. Je�li rodzina nie dysponuje samochodem lub innym w�asnym �rodkiem transportu, nale�y porozumie� si� w tej sprawie z s�siadami lub lokalnym centrum kryzysowym.

Indywidualne wyposa�enie. Ka�da z os�b powinna mie� przy sobie ciep�� odzie�, nieprzemakaln� kurtk� i buty, �piw�r lub przynajmniej koc, podstawowe dokumenty i za�ywane lekarstwa, �rodki higieny, takie jak myd�o, szczoteczka do z�b�w, r�cznik itd. Nie mo�na zapomnie� o latarkach, �wiecach, kuchence benzynowej lub gazowej do podgrzewania posi�k�w.

Podczas ewakuacji

Je�li ewakuacja odbywa si� w�asnym samochodem nale�y pami�ta�, �e:

* mo�na porusza� si� tylko drogami wyznaczonymi do tego celu – inne mog� by� nieprzejezdne, zamkni�te lub przeznaczone dla transportu i ewakuacji zbiorowej
* nie nale�y wje�d�a� na odcinki dr�g zalanych wod� – p�yn�ca woda o g��boko�ci 30-40 cm jest ju� niebezpieczna dla samochodu
* je�li droga jest zalana, a nie ma innej drogi ewakuacji, mo�na spr�bowa� j� pokona� pod warunkiem, �e woda nie si�ga powy�ej k� samochodu. Nale�y jecha� ostro�nie sprawdzaj�c, czy w drodze nie ma wyrw, rozmy�, kt�re mog�yby zagra�a� unieruchomieniem auta lub katastrof�
* je�li samoch�d zostanie unieruchomiony, nale�y go zostawi� i mo�liwie szybko przej�� na teren po�o�ony wy�ej.

Kiedy ewakuuje si� pieszo nale�y przestrzega� dw�ch podstawowych zasad bezpiecze�stwa:

* nie wolno przekracza� �adnej p�yn�cej szybko wody, nawet je�li wydaje si� p�ytka. Ju� przy g��boko�ci 15-20 cm cz�owiek nie jest w stanie utrzyma� si� w niej na nogach
* po drodze trzeba zwraca� uwag� na zerwane linie energetyczne. Kontakt pr�du z wod� jest bardzo niebezpieczny – nawet w odleg�o�ci 100 m od miejsca, gdzie zerwane linie energetyczne maj� kontakt z wod�.

Zabezpieczenie domu i wyposa�enia

Instalacje elektryczne, gazowe i inne

Nale�y wy��czy� zasilanie pr�du w domu g��wnym wy��cznikiem. Je�li pomieszczenia, gdzie jest wy��cznik, s� ju� zalane lub cho�by zawilgocone, nie nale�y do nich wchodzi� pod �adnym pozorem. Mo�na wtedy wy��czy� pr�d stoj�c na suchej drewnianej platformie (np. na stole) przy pomocy suchego drewnianego kija.

Nale�y wy��czy� wszystkie urz�dzenia gazowe, takie jak piecyk kuchenny czy �azienkowy. Potem nale�y wy��czy� g��wny zaw�r na rurze doprowadzaj�cej gaz do domu. Taki spos�b zabezpiecza przed wydostawaniem si� gazu po w��czeniu na powr�t g��wnego zaworu.

Je�li to mo�liwe, nale�y zdemontowa� wszystkie urz�dzenia na pr�d i na gaz i przenie�� je na wy�sze kondygnacje. Wi�kszo�� z tych urz�dze� pozostawiona na swoim miejscu po powodzi nie nadaje si� do naprawy.

W piwnicy lub przyziemiu, gdzie cz�sto jest pralnia lub �azienka, nale�y zabezpieczy� wyloty kanalizacji. Je�li nie ma zainstalowanych zasuw lub zawor�w zwrotnych nale�y, na wylotach kanalizacji (muszla klozetowa, kratki �ciekowe, inne), zrobi� korki z drewna lub cho�by z work�w plastikowych i unieruchomi� je workami z piaskiem lub innym ci�arem. Takie proste rozwi�zanie, skutecznie chroni piwnic� przed zalaniem przez cofaj�ce si� w sieci kanalizacyjnej �cieki.

Wyposa�enie domowe

Z piwnicy i parteru powinno usun�� si� wszystko, co mo�e zosta� zniszczone przez wod�. Do tych urz�dze�, poza meblami, nale��:

* odbiorniki TV, radia, czy sprz�t do odtwarzania muzyki – urz�dze� tych praktycznie nie da si� naprawi� po zalaniu
* wszystkie urz�dzenia wyposa�one w silniki, takie jak np. lod�wka czy zamra�arka – woda niszczy bowiem i silniki tych urz�dze�, i wbudowane w nie elektroniczne sterowniki
* drzwi wewn�trzne w domu.

�rodki chemiczne

W ka�dym domu s� jakie� �rodki chemiczne, kt�re rozpuszczone w wodzie staj� si� gro�ne. S� to zwykle �rodki ochrony ro�lin, trucizny na gryzonie, farby, lakiery, rozpuszczalniki i inne. Nale�y je przenie�� w miejsce, gdzie nie dosi�gnie ich woda.

Pojazdy mechaniczne i maszyny

Pojazdy mechaniczne i maszyny rolnicze oraz inne wyposa�enie ruchome powinno si� odprowadzi� w bezpieczne miejsce. Niekt�re gminy maj� wyznaczone parkingi dla takich urz�dze�. Je�li nie jest to mo�liwe, nale�y stara� si� je unieruchomi� (zakotwi�) w taki spos�b, by woda ich nie unios�a.

Tymczasowe os�ony z work�w z piaskiem

Mo�na stara� si� zabezpieczy� dom przed dostaniem si� wody do �rodka buduj�c tymczasowe os�ony z work�w wype�nionych piaskiem. Aby takie zapory spe�ni�y swoje zadanie, nale�y przestrzega� zasad podanych poni�ej.

* Przed po�o�eniem pierwszej warstwy work�w nale�y zdj�� dar� i wykopa� r�w wi���cy zapor� z gruntem o g��boko�ci jednego worka (le��cego) i szeroko�ci dw�ch work�w.
* Worki nale�y nape�nia� glin�, piaskiem lub mu�em tylko do po�owy.
* Nie jest konieczne wi�zanie lub zszywanie work�w, ale nale�y pami�ta�, �eby otwarte ko�ce work�w by�y skierowane w g�r� rzeki.
* Nie nape�nion�, lu�n� cz�� worka nale�y po�o�y� tak, by przykry� j� nast�pny worek (rys. poni�ej).

*

Po u�o�eniu ka�dego worka nale�y go dobrze ubi�, tak, by dok�adnie wype�ni� wszystkie wolne przestrzenie.
*

Uk�adaj�c nast�pn� warstw� nale�y zmieni� kierunek uk�adania work�w, np. je�li w dolnej warstwie worki uk�adane by�y d�u�szymi bokami wzd�u� osi zapory, to w nast�pnej warstwie d�u�sze boki work�w powinny by� do niej prostopad�e.
*

Zapora z work�w powinna mie� przy podstawie szeroko�� r�wn� przynajmniej jej trzem wysoko�ciom.

Ilo�� work�w potrzebna do zbudowania zapory o d�ugo�ci 30 metr�w
– wysoko�� zapory – wymagana ilo�� work�w

30 cm – 600

60 cm – 2000

90 cm – 3400

* * *

Sfinansowano ze �rodk�w Narodowego Funduszu Ochrony �rodowiska i Gospodarki Wodnej

www.powodz.info/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=101&mode=thread&order=0